Verantwoord advies: zo toetst een adviseur of iemand kan lenen

Lenen mag niet meer zijn dan de waarde van het huis. En iemand moet de hypotheek ook kunnen betalen als de rente stijgt of als er iets gebeurt met het inkomen. Daarom zijn er landelijke leennormen. De Rijksoverheid legt uit hoeveel je maximaal mag lenen en waarom.

Voor de klant voelt die toets soms als een domnee, maar hij beschermt juist: iemand die zich voorbij leent, komt in de problemen bij een tegenvaller.

Een adviseur brengt inkomen, vaste lasten en overige lasten in kaart: studieschuld, alimentatie, leningen, creditcards. Daarna wordt gekeken of de maandlasten ook op te brengen zijn bij een hogere rente dan vandaag.

Bij een hypotheek met NHG gelden aanvullende voorwaarden. Wie binnen die grenzen blijft, betaalt lagere lasten en heeft een vangnet bij werkloosheid of overlijden.

De rekenmachine zegt of het kan. De adviseur kijkt of het kan blijven. Een kapotte cv-ketel, een periode zonder werk, een kindje: kosten die niet op de lijst met vaste lasten staan. Wie alles tot de laatste euro benut, heeft geen ruimte meer.

Bij bijzondere situaties — een eigen bedrijf, een scheiding, een erfenis of een buitenlandse schuld — kan een adviseur soms afwijken van de standaard. Dat heet maatwerk. Dan moet goed vastgelegd worden waarom iets geadviseerd is, zodat de klant het later kan teruglezen.

De Belastingdienst beschrijft op welke voorwaarden hypotheekrente aftrekbaar is. Ook daar geldt: wat je vandaag advies geeft, moet over tien jaar nog te kloppen zijn.

Dan is het werk van de adviseur nog niet klaar. Opties zijn: langer doorwerken, minder kopen, samen met iemand anders kopen, sparen voor een hogere inleg of wachten tot een inkomen vast is. Soms is het beste advies: nog even niet.

Je voorkomt dat mensen zich voorbij lenen en je helpt hen wél naar een huis. Dat is een verschil dat klanten onthouden — en precies waarom dit vak meer is dan cijfers op een rij zetten.